Czy w każdym przypadku dopuszczalne jest udzielenie zabezpieczenia powództwa o ustalenie (art. 189 KPC)?

Prawnicy kancelarii reprezentowali Klienta (będącego inwestorem) w postępowaniu zabezpieczającym wszczętym przez wykonawcę przed wytoczeniem powództwa o ustalenie nieistnienia obowiązku zapłaty kar umownych żądanych przez inwestora od wykonawcy.

Sąd I instancji uwzględnił wniosek wykonawcy i udzielił zabezpieczenia powództwa, normując prawa i obowiązki stron na czas trwania postępowania, poprzez:

• zakazanie Klientowi złożenia do ubezpieczyciela żądania wypłaty jakichkolwiek środków z gwarancji ubezpieczeniowej należytego wykonania umowy, usunięcia wad i usterek z tytułu kar umownych,
• zakazanie Klientowi składania oświadczeń o potrąceniu tych kar umownych z jakimikolwiek wierzytelnościami przysługującymi wykonawcy wobec Klienta,
• zakazanie Klientowi dokonywania jakichkolwiek innych czynności, które zmierzałyby do zaspokojenia tych kar umownych,

z zastrzeżeniem, że dokonanie tych czynności przed dniem złożenia wniosku o zabezpieczenie lub przed wydaniem postanowienia jest bezskuteczne wobec wykonawcy oraz osoby, w stosunku do której czynności zostały dokonane przez Klienta.

Wykonawca w wyznaczonym terminie wystąpił do Sądu I instancji z powództwem o ustalenie nieistnienia obowiązku zapłaty kar umownych.

Prawnicy kancelarii, działając w imieniu Klienta, złożyli zażalenie na postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia do Sądu II instancji, który zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że wniosek wykonawcy oddalił.

Zaznaczyć należy, iż Klient wytoczył przeciwko wykonawcy powództwo o zapłatę kar umownych, z tego samego tytułu i w takiej samej wysokości, jaka wynikała z postanowienia w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia i z pozwu wykonawcy o ustalenie nieistnienia obowiązku zapłaty kar umownych.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd II instancji podzielił argumentację adwokatów i radców prawnych kancelarii oraz stwierdził, iż wykonawca nie uprawdopodobnił roszczenia oraz nie wykazał interesu prawnego.

Sąd II instancji podkreślił m.in., że:

• skuteczne powołanie się na interes prawny w żądaniu ustalenia określonej treści wymaga wykazania, iż oczekiwane rozstrzygnięcie wywoła takie skutki w stosunkach między stronami, w następstwie których ich sytuacja prawna zostanie określona jednoznacznie i tym samym wyeliminowane zostanie, wynikające z błędnego przekonania o przysługiwaniu powodowi określonych uprawnień, ryzyko naruszenia w przyszłości jego praw;
• brak interesu prawnego w formułowaniu roszczenia ustalającego ma miejsce także wówczas gdy stan niepewności prawnej może zostać usunięty, w pełni wyjaśniając sytuację prawną żądającego ustalenia, w drodze podjęcia przez niego obrony, w toku odrębnej sprawy o świadczenie.

W opisanej sprawie, dzięki rozbudowanej argumentacji prawnej prawników kancelarii, wniosek wykonawcy o zabezpieczenie został oddalony.